Asbest in Spaanse gebouwen: kan uw appartement het bevatten?

Sinds wanneer asbest in Spanje verboden is

Asbest is in Spanje verboden sinds 14 juni 2002, toen het besluit van 7 december 2001 uit het Spaanse staatsblad BOE in werking trad. Een gebouw dat eerder is gebouwd of verbouwd, kan asbesthoudende materialen bevatten, en wat al geplaatst was, mocht in gebruik blijven tot het verwijderd werd of versleten was.

Het besluit van 7 december 2001, op 14 december in het staatsblad verschenen, verbood het in de handel brengen van asbestvezels en producten die ze bevatten. Het trad zes maanden later in werking, op 14 juni 2002, met nog eens zes maanden om bestaande voorraad te verkopen. Daarom is het bouwjaar de eerste aanwijzing: een ouder gebouw kan asbesthoudende materialen hebben gekregen, een jonger gebouw heeft ze oorspronkelijk zelden.

Hetzelfde besluit liet al geplaatste producten in gebruik tot ze verwijderd worden of hun levensduur voorbij is. De Spaanse wet eist dus niet dat asbest uit een gebouw verdwijnt alleen omdat het er is; ze regelt hoe het verwijderd wordt en door wie.

Waar zit asbest meestal in een Spaanse woning?

Vooral in vezelcement, het asbesthoudende materiaal dat in Spanje het meest is gebruikt. De technische nota NTP 1006 van het Spaanse arbo-instituut INSST noemt afvoerbuizen, waterreservoirs en lichte dakbedekking als meest voorkomende onderdelen, en het ministerie van Volksgezondheid deelt gebouwen tot en met de jaren 90 in bij het middelste risico.

Het meest gebruikte asbesthoudende materiaal in Spanje was vezelcement (fibrocemento). Technische nota NTP 1006 van het nationale instituut voor veiligheid op het werk noemt afvoerbuizen, watertanks en lichte daken als meest voorkomende onderdelen. De controlelijst van het ministerie van Volksgezondheid voegt schoorsteen- en ventilatiekanalen, verlaagde plafonds, vloertegels en hun lijm, en isolatie van ketels en leidingen toe.

De richtlijnen van het ministerie voor de gemeentelijke inventarissen zien gebouwen tot in de jaren 90 als middelmatig risico, een periode waarin asbesthoudend vezelcement gewoon was in afvoerpijpen, watertanks, plantenbakken en dakplaten. In een appartementengebouw zitten die onderdelen meestal in gemeenschappelijke ruimten: het dakterras, de lichtkoker, de meterruimte of de afvoerpijpen langs de gevel.

Is het gevaarlijk als het in goede staat is?

Meestal weinig: volgens de technische nota NTP 1006 van het INSST geeft vezelcement in goede staat een laag risico op het vrijkomen van vezels. Gevaar ontstaat bij breken, zagen, boren of droog schoonmaken, of als het materiaal sterk verweerd is; daarom mag alleen een geregistreerd asbestbedrijf het verwijderen.

Volgens het instituut geeft vezelcement in goede staat in het algemeen weinig vezels af. Het probleem ontstaat bij breken, zagen, boren of droog reinigen, en als het materiaal sterk verweerd is. Het gaat dus niet alleen om de vraag of er asbest is, maar ook in welke staat het is en of een verbouwing eraan komt.

Werk er niet zelf aan. Verwijdering en reparaties gebeuren door bedrijven die in het Spaanse register van bedrijven met asbestrisico (RERA) staan, met een werkplan dat de arbeidsinspectie heeft goedgekeurd. Goed om te weten vóór aankoop, want het verandert het budget voor werk aan dak of afvoerpijpen.

Wat de wet vandaag vraagt

De afvalwet 7/2022, van kracht sinds 10 april 2022, verplicht elke gemeente om installaties met asbest te inventariseren en een openbaar tijdschema voor verwijdering te maken, te beginnen met de gevaarlijkste; de riskantste openbare installaties moeten vóór 2028 zijn aangepakt. Alleen het hebben van asbest verplicht een eigenaar niet tot verwijdering.

De Spaanse afvalwet 7/2022, van kracht sinds 10 april 2022, verplichtte gemeenten om binnen een jaar een inventaris op te stellen van installaties en locaties met asbest, met een openbaar schema voor de verwijdering. De verwijdering gaat op volgorde van gevaar en blootstelling van de meest kwetsbare mensen, en de openbare installaties met het hoogste risico moeten vóór 2028 aangepakt zijn.

Volgens de richtlijnen van het ministerie beslaat de inventaris de hele gemeente, wie de eigenaar ook is, woningen inbegrepen. Vraag bij de gemeente of de inventaris gepubliceerd is en of het gebouw erin staat, en bij de vereniging van eigenaars of er een verwijdering gepland is en wie die betaalt.

Wat het rapport doet, en wat het niet kan zeggen

Controle 04 van het rapport beantwoordt „Kan er asbest aanwezig zijn?” met het bouwjaar uit het Spaanse kadaster (Catastro). Is het gebouw ouder dan 2002, dan geldt asbest als mogelijk op basis van het bouwjaar en toont een tijdlijn de jaren van de bouw tot het verbod, toen asbesthoudend vezelcement gangbaar was; is het jonger, dan is het in de oorspronkelijke materialen onwaarschijnlijk. Geven de bronnen verschillende jaren, dan telt het oudste.

Wat het niet kan zeggen, eerlijk gezegd: het raadpleegt vandaag geen asbestinventaris en weet dus niet of, waar en in welke staat uw gebouw asbest bevat. Renovaties die materiaal verwijderd of toegevoegd hebben, ziet het evenmin. Het wijst op wat u moet vragen. Begin met het gratis rapport; het Essentieel rapport kost 11 € en het Volledig rapport 19 €, met 22 controles op officiële bronnen, als pdf binnen enkele minuten, met eenmalige betaling en zonder account.

Wat u vóór aankoop doet

Kijk naar het bouwjaar en vraag de beheerder of er vezelcement zit in daken, afvoerpijpen of watertanks, of er iets verwijderd is en of er werk gepland staat. Lees de notulen van de eigenaarsvergaderingen (actas) van de laatste jaren. Let bij de bezichtiging op grijze golfplaten op dakterrassen en in lichtkokers en op grijze afvoerpijpen, zonder ze aan te raken.

Wilt u verbouwen, laat dan eerst een inventaris van asbesthoudende materialen maken en zo nodig een monster in een laboratorium onderzoeken. Het rapport vervangt geen technische inspectie ter plaatse in het gebouw: het vertelt u wat u moet nakijken, en een deskundige vertelt u wat er is.